donderdag 2 februari 2012

WAYANG-POPPEN EN HET SPEL. (Deel 1)

ALGEMEEN.

Het maken van wayang-poppen en het opvoeren van het schimmenspel heeft op het eiland Java een hoge graad van verfijning bereikt. Het is niet alleen de yheateropvoering, maar is ook het symbool van de kosmos.
Als toeschouwer wordt je meegevoerd naar het rijk der voorouders, de grote helden uit de oude Indische vertellingen. Gedurende het spel worden het weer tot leven gebrachte wezens en treden ze zelfs als goden op.



Het oude schimmenspel is een rituele handeling die ondanks vele invloeden van buitenaf door eeuwen stand heeft gehouden. In het Javaanse wayang-spel worden platte poppen gebruikt, waarbij de poppen als de schaduwen van even grote betekenis zijn.
Weliswaar betekend het woord wayang; schgaduw, maar is het een verzamelwoord geworden voor al de voorstellingen die met verschillende soorten poppen of mensen wordt uitgevoerd. We onderscheiden zes soorten van dit spel.

WAYANG KULIT.







Dit is het oorsprongkelijke schimmenspel met lerenpoppen van buffelhuid. ( wayang = schaduw en kulit = leer.) Ook deze voorstelling kent weer drioe verschillende uitvoeringen.



De meest voorkomende is de wayang-purva. In dit spel wortden legemnden uit beide grote helden vertellingen opgevoerd, de Ramayana en de Mahhabharata, die beide tot de algemeen bekende folklore behoren.



De wayang-gedog onderscheidt zich van de wayang-purva door de aankleding van de poppen. Hierin speelt de Oost-Javaanse prins Pandji uit de hindoe tijd op Java de hoofdrol.



Wayang-maje welke ook tot de groep wayang-kulit hoort is een opvoering van teksten van de dichter Rang-gawarsita die verhaalt over de helden daden van vorst Jayabhaya.






WAYANG KLITIK.

Bij dit spel worden platte houten beschilderde poppen gebruikt met beweegbare leren armen als van de wayang-kulit. Hier gaat het niet om een schimmenspel, maar om een poppenspel, waarmee de avonturen van prins Damar Wulan worden uitgebeeld.



WAYANG GOLEK.





Golek betekend rond en het dus duidelijk dat deze popppen niet plat zijn, maar driedemensionaal zijn gemaakt en gekleed. Hun hoofden worden via spindels- en hun armen door middel van aan de handen vestigde stokken bewogen.



De wayang-golek is ontstaan op Midden-Java na de opkomst van de islam en het spel gaat over de avonturen van de Arabier Amir Hamza een voor vader van de profeet Mohammed.



Op Bali waar men de Javaanse wayang-kulit overnam bestaan geen wayang-golek voorstellingen, daar ze trouw zijn gebleven aan hun hindoeïsme geloof.






WAYANG BEBER.




Bij deze voorstelling zijn geen poppen betrokken. Het hele verhaal is op lange stroken papier of stof geschilderd die tijdens de voorstelling langzaam af- en opgerold worden door de verteller, de dalang. Het is net een soort cinemascoop. Beber betekend uitgebreid; deze soort voorstelling komt men zelden nog tegen.





(wordt vervolgt.)




































































































Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen