ZIERIKZEE ONTDEKKEN. GEVELS, GEVELSTENEN, SNIJREMEN, ETC. (DEEL 1)

 

 EEN OUDE VESTINGSTAD 

     MET NU NOG DRIE 

       STADSPOORTEN.

                         DEEL 1.

ZIERIKZEE.

Zierikzee is een stad in de gemeente Schouwen-Duiveland in de provincie Zeeland. De naam van Zierikzee is te herleiden tot een samenstelling van de persoonsnaam 'Siric' en het Oudnederlandse 'aa' of 'aha' dat 'water' betekend. Siric of Sigiric is een oude Germaanse naam, en een samenstelling van de twee delen 'sigi', zege of overwinning' en 'ric', rijk of veel. Toen men de gebetiel -s in 'Sirics Ee' ("de Ee van Siric") niet meer als zodanig herkende, werd het laatste deel opgevat als 'See' in plaats van Ee (of Aa), leidend tot de huidige spelling met -z.

In 976 komt Zierizee onder de naam Creka, kreek, voor in een oorkonde waarin de Sint-Baafsabdij door keizer Otto II wordt bevestigd in haar bezittingen. De naam Zierikzee komt voor het eerst voor, als Siricasha, in een oorkonde ui 1156. 

In 1248 werden de stadrechten van Zierikzee door graaf Willem II van Holland bevestigd en uitgebreid. De eerste stadrechten waren verleend tussen 1217 en 1220 maar de juiste datum is niet bekend.

Aan het einde van de middeleeuwen was Zierikzee een strategisch belangrijke plaats in Zeeland en omgeving.

In 1303 en 1304 werd de stad meerdere malen belegerd door Vlaamse troepen onder leiding van Gwijde van Namen. De Vlamingen slaagden er niet in Zierikzee in te nemen en werden uiteidelijk verslagen in de slag bij Zioerikzee op 11 augustus 1304 door de Zeeuws-Franse vloot, waarbij Gwijde van Vlaanderen werd gevangengenomen. Het jaar daarop werd op 23 juni 1305 het Verdrag van Athis-sur-Orge tussen graafschap Vlaanderen en het koninkrijk Frankrijk afgesloten om beider machtsverhoudingen te regelen.

Tussen 1414 en 1576 vonden er in Zierikzee grote stadbranden plaats; in 1414 brandde de helft van de stad af, in 1458 het beste deel van de stad, waaronder het Begijnhof, het klooster Franciscanen, Minderbroederklooster, en in 1466 een derde van de stad met de Grote Kerk.

In de Tachtigjarige Oorlog werd Zierikzee op 8 augustus 1572 door de Watergeuzen ingenomen. In september 1575 landen de Spaanse troepen op Schouwen en Duiveland, en sloegen het beleg voor Zierikzee. 

De stad gaf zich over op 29 juni 1576, maar vier maanden later ontstond en muiterij onder Spaanse soldaten wegens achterstallige betalingen, waarna de Spanjaarden vertrokken.

Op 1 januari 1735 werd in de stad een slavenklas in het leven geroepen om gevangen genomen Zierikzeese zeelui vrij te kopen. 

Het gebeurde in de 18e eeuw vaak dat zeelieden tot slaaf werden gemaakt door Barbarijnse zeerovers. Zij moesten dienen op de galeien van de zeerovers of werden doorverkocht aan Arabische slavenhandelaren. De slavenkas bleef bestaan, ook nadat in de 18e eeuw een einde werd gemaakt aan de Arabische slavenhandel . Na de watersnoodramp van 1953 werd met het geld van de Slavenkas de bouw van twee nieuwe kleuterscholen gefinancierd.

Tijden de Eerste Wereldoorlog werden op 30 april 1917 door een verdwaalde Britse piloot zes bommen op de stad geworpen. De piloot had Zierikzee verward met Zeebrugge, er vielen drie slachtoffers.

Na de Tweede Wereldoorlog werd bij Zierikzee zo'n 30 miljoen kilo munitie in de Oosterschelde gedumpt.

In 1997 hield de gemeente Zierikzee op te bestaan en werd de gemeente onderdeel van de grotere gemeente Schouwen-Duiveland. Het gemeentehuis bevindt zich in Zierikzee.

WAPEN VAN ZIERIKZEE.

Het wapen van Zierikzee werd op 31 juli 1817 als wapen erkend door de Hoge Raad van Adel. Hiermee werd het wapen dus niet toegekend, maar wel erkend.

Het wapen had de volgende beschrijving:

Van keel (rood) beladen met een klimmende leeuw van sabel (zwart).

Het schild gedekt met een kruis en verzeld ter weerzijde van een Z, alles van goud.

De allereerste zegels waarop Zierikzee haar wapen voerde stammen uit de 13e eeuw. Zierikzee verkreeg in 1217 of 1219 en 1222 stadsrechten. De zegels vertonen vanaf het begin een leeuw, mogelijk is dit de leeuw van het gewest Holland. Ook aangepaste zegels vertonen een leeuw, maar dan een leeuw in een wapenschild.

Latere zegels hebben soms schilddragers, in 1503 zijn het twee griffioenen en in 1527 twee meerminnen.

In 1673 komt het wapen voor met twee letters als schildragers.

Op de gevel van de Gasthuiskerk is het wapen afgebeeld met een zeemeerman en een zeemeermin.

Over de herkomst van het kruis dat het wapen dekt zijn verschillende theorieën: het kan een andreaskruis zijn of een weefspoel die verwijst naar de lakenindustrie.

ZIERIKZEE ONTDEKKEN.

We beginnen onze wandeling door Zierikzee  bij de Nobelpoort en gaan verder via de Korte Nobelstraat, de Sint Anthoniesdam, naar de Lange Nobelstraat, waar we een kijkje nemen bij de stadsmolen De Hoop. Slaan de Hoge Molenstraat in waar we halverwege even Vrije in en uit lopen, en aan het einde Van de Molenstraat via de Arendstraat aan de noordelijke zijde van de Oude Haven uitkomen waar de Noorderhavenpoort staat. Lopen hierna via het Kraanplein over het zuidelijke deel van de Oude Haven naar de Zuiderhavenpoort.

NOBELPOORT.

De Nobelpoort is een van de drie overgebleven stadspoorten van Zierikzee. De poort is landinwaarts gesitueerd en dateert uit het midden van de 14e eeuw. Voor de poort lag oorspronkelijk een ophaalbrug. Tot 1866 werden de poorten iedere avond gesloten.

Over da naam van de poort bestaat een volksoverlevering:

Er zoude. in Zierikzee twee zusters met de familie naam Nobel hebben geleefd, van wie er één krom liep. Deze dames zouden hebben getwist over de bouw van de torenspitsen van de poort. Met als gevolg dat de spits van de rechtertoren meer facetten heeft en deze bovendien iets krom is.

Uit archieven blijkt dat daadwerkelijk een familie Nobel heeft bestaan en dat daar wellicht ook de Zierikzeese Lange en Korte Nobelstraat naar zijn vernoemd.

Een andere verklaring kan de 14e eeuwse munt die als betaal middel werd gebruikt in de Lage Landen, de nobel, waarmee men vermoedelijk tol moest betalen om de poort in de gaan.

Van links naar rechts Nobelpoort:

Zicht op de binnenstad met molen van buiten af.

Zicht op de achterkant van de poort vanuit de stad.

Korte Nobelstraat 21. Pelgrimsinsigne.

MOLEN DE HOOP.

De Hoop is een ronde stenen stellingkorenmolen met een hoogte van 12,30 meter. Het is de jongste van de twee resterende korenmolens van de stad. De molen ligt in het verlengde van de Nobelpoort aan de Lange Nobelstraat.

De eerste molen op deze locatie werd opgetrokken in 1788. In 1850 werd de molen door een stenen exemplaar vervangen. Na de brand in 1874 werd de molen opnieuw opgebouwd tot een slanke , bakstenen molen, die nog steeds in bedrijf is.

De molen herbergt op de steenzolder drie windgedreven koppels maalstenen, waarvan er één 17der. 150 centimeter doorsnee, blauwe molenstenen heeft en twee 17der kunststenen.

Op de begane grond staan een elektrisch aangedreven maal stoel en een mengketel. De jacobsladder transporteert her graan naar hoger gelegen zolders. Op de eerste zolder staan een snijwals, graanreiniger, borstelmachine, cycloon voor de kafafzuiging, filterinstallatie en kleine klopbuil voor het maken van bloem.

Een zolder hoger staan een grote klopbuil en houten mengketel, die beide op windkracht kunnen werken.

Een herinneringssteen aan de eerste steenlegging op 14 augustus 1850.

De kap van de molen wordt gekruid met een kruilier. De kap draait op ijzeren rollen in houten rolwagens.

De boven as is nog origineel uit 1888.

In 1981 kreeg de molen gelaste stalen roeden die een vlucht hebben van 23.5 meter.

 

                                   Hoge Molenstraat 43. Mossel,, Boogaard 1927.

Vrije 42. Ondergaande zon In 't vrij.

anno 1919.

NOORDER HAVENPOORT.

De Noordhavenpoort is een van de drie overgebleven stadspoorten van Zierikzee.

De Noordhavenpoort is gelegen aan de Oude Haven tegenover de Zuidhavenpoort bij de ingang van de Oude Haven.

De poort werd in oorsprong in de 14e eeuw gebouwd. Later werden de poorten uitgebreid verfraaid en verbouwd.

De huidige vorm dateert uit het begin van de 16e eeuw. De Noordhavenpoort verschild duidelijk  van de Zuidhavenpoort, maar waren bij de oprichting waarschijnlijk vrijwel identiek. 

Met de klok mee Noordhavenpoort:

Wapen van Zierikzee aan de stadzijde van de poort.

Noordhavenpoort gezien  van de veldzijde.

Achterkant van de poort stadszijde.

Wapen van Zierikzee aan de achterzijde.

Met de klok mee Oude Haven:

Ornament in bovenlicht. nr. 9.

Bovenlicht van Die Wijnkelre. nr. 20.

Kuiper. anno 1631. nr. 19.

Van links naar rechts Oude Haven:

De Adelaar. nr 54.

De Aveling. Vaas met guirlandes. nr. 55.

Kraanplein 16. De drie koningen (drie kronen).

ZUIDER HAVENPOORT.

De Zuiderhavenpoort is een van de drie stadpoorten van Zierikzee.

De Zuidhavenpoort staat bij de ingang van de oude stadshaven tegenover de Noorderhavenpoort.

De poort werd in de 15e eeuw gebouwd. 

Het bakstenen poortgebouw heeft vier hoektorens.

Het koepeltorentje is in 1858 vernieuwd. Hierin is opgehangen het oudste carillon uit 1554 van Nederland, uit het oude stadhuis.

Bij de poort staat het watersnoodmonument: 'Beproefd maar niet gebroken' uit 1970.

We vervolgen de wandeling via het Havenpark en het Havenplein om via Mol op de Melkmarkt ui te komen. 

Van links naar rechts Havenpark:

De Witte Zwaan. anno 1658. nr. 1

Dbrouwery in de Eenhoore. (eenhoorn)  nr. 14.

Havenpark 23. En Esperant Fidel. 

anno 1617. Drie leeuwenkoppen.

nr. 23.

Van links naar rechts Havenpark:

Snijraam. Medaillon met strik en draperieën. nr. 33.

Snijraam. Medaillon met strik en draperieën. nr. 35.

Snijraam met zonornament. nr. 37.

BEURS.

De  Beurs gelegen op het Havenplein 15, werd in 1651 tegen de Gasthuiskerk aangebouwd als een overdekte markthal met aan de straatzijde een boogstelling met hardstenen Toscaanse kolommen. De vloer bedekt met zwarte en witte tegels.

Boven de door acht houten tongewelven gedekte vrije ruimte de besloten galerij van de Gasthuiskerk.

Aan de gevel van de beurs bevindt zich een afbeelding van het oude wapen van Zierikzee, met als schilddragers een zeemeerman en een zeemeermin.

Van links naar rechts Havenplein:

In het azijnvat. anno 1641. nr. 22.

De Halve Maan. Rozet met strik en guirlandes.

nr. 24.

Melkmarkt 8 - 11. 

Oud wapen van Zierikzee.

                    Zie vervolg: ZIERIKZEE ONTDEKKEN. GEVELS, GEVELSTENEN,

                                                          SNIJRAMEN, ETC. DEEL 2. 

HERFST EN DE KLEUREN.

 

In de gematigde klimaatzones kennen we vier jaargetijden. zomer, herfst, winter en voorjaar. Het is in de herfst of het najaar, een van deze vier seizoenen, dat de meeste loofbomen en andere blad dragende planten hun bladeren verliezen, nadat ze eerst van kleur zijn veranderd. Ondanks dat het in de herfst de temperaturen gaan dalen en het weer zeer wisselvallig kan zijn, heeft dit seizoen ook zijn charme.

Het woord herfst is afgeleid van het Oudnederlandse woord heruist, dat uiteindelijk uit het gereconstrueerde Proto-Germaans harbusta is ontstaan. Daarmee is het Engelse woord harvest, wat oogst betekend, een meer duidelijke verklaring, daar de herfst ook de tijd is van het oogsten, plukken, snijden en snoeien.

Op ons noordelijk halfrond begint de herfst op 23 september en eindigt met het begin van de winter op 22 december. 

Ga er eens op uit, vroeg in de ochtend, als er mist heeft gehangen boven de velden, en je krijgt de meest mooie kunstwerken van de natuur te zien. Kunstwerken van de spinnen.

Maar ook in de bosgebieden is veel schoonheid te vinden  onder de bomen tissen dode takken en mossen. 

Maar waarom verkleuren de bladeren in de herfst?  De prachtige oranje, gele en rode tinten die we op herfstbladeren van loofbomen zien. zijn eigenlijk al het hele jaar aanwezig in het blad. Ze worden in de zomer echter overstemd door de groene kleur van chlorofyl. Deze stof zorgt voor de groene kleur van de bladeren middels fotosynthese. Het absorbeert alle zichtbare kleuren die aanwezig zijn in het zonlicht, behalve de groene kleur.

Als aan het einde van de zomerperiode de dagen korter worden en de nachten langer, krijgen planten en bomen minder licht voor fotosynthese. Planten zetten onder invloed van zonlicht water en kooldioxide om in glucose en zuurstof en maken chlorofyl aan. Als er minder licht voor de fotosynthese is wordt er ook minder chlorofyl aangemaakt. Hierdoor worden de andere pigmenten, die eerder door het groenen pigment werden overschaduwd zichtbaar. 

Ook de temperatuur, en andere weersinvloeden zoals veel regen of erge droogte, zijn van invloed op de kleur van de bladeren. 

Als de temperatuur beneden de 5 graden Celcius komt, werken de wortels van de boom niet meer of minder goed. De boom moet van het blad af en zorgt er zelf voor dat de bladeren worden afgestoten. De boom maakt namelijk een randje met een kurkachtige stof tussen de takken en de bladeren, waardoor de bladeren afsterven zodra dit proces voltooid is. Voordat de bladeren afsterven, trekken de bomen het chlorofyl dat nog aanwezig is terug uit de bladeren en  slaan het op in de takken.

Bladeren verkleuren pas echt mooi en snel na een lichte nachtvorst. Ook regen doet de bladeren anders kleuren. Als de bladeren zijn gevallen, dienen ze weer tot voedsel voor anderen organismen.

DEN BRIEL ONTDEKKEN. GEVELS, GEVELSTENEN, SNIJRAMEN, ETC. (DEEL 2)

 

DE STAD DIE ALVA VERLOOR 

          OP 1 APRIL 1572.

                               DEEL 2.

BRIELLE OF DEN BRIEL.

We lopen de Langestraat in en slaan de Burg. H.v.Sleenstraat in en daarna het Meno v. Coehoornpad.

Terug op de Langestraat steken we over naar de Coppelstockstraat en lopen deze uit naar de Geuzenstraat en slaan de Lijngaan in, waar we aan het eind verder gaan naar de Vischstraat, gaan even naar de Markt en vervolgens naar de Rozenmarijnstraat, de Koopmansstraat en de Warmoezeniersstraat. Gaan verder naar Wellerondom en komen uit op de Kaatsbaan en gaan via de Asylstraat naar het Asylplein. Van het Asylplein via Raas weer neer Langestraat waar aan het begin het Catharinahof ligt en Heultje. Hierna naar de Venkelstraat en de Turfkade. Als laatste een lange wandeling door de Nobelstraat en de Voorstraat.

Van links naar rechts Burg. H.v.Sleenstraat:

Twee leerlingen. nr. 4.

Nonnen onder een appelboom. nr. 21.

Klip anno 2000. Zeilschip met geus.

Menno van Coehoornpad 8.

Van links naar rechts Coppelstockstraat;

Een schokker voor Den Briel heeft hier geswigt  Heeft hier dit bouwsel opgerigt. anno 1995. nr. 2b.

Coppelstock anno 2004. Burcht. nr 32.

Burgemeestersketting met sleutel van stadhuis.

Geuzenstraat 3.

                        

                     De duizendste 1986. Huis en boomstam. Lijnbaan 11 a/b.

Van links naar rechts Vischstraat:

In den Lammeren bergch. nr. 3.

Gekroonde gekaakte haring. nr. 10.

HOOFDWACHT.

De Hoofdwacht is gelegen op de Markt 7.

De Hoofdwacht of Grande Garde is een aanduiding voor een centrale post, een gebouw van waaruit schutterijen of andere veiligheidsdiensten hun wachtrondes konden maken.

Er waren ruimtes voorzien voor bevelhebbers en eventueel voor andere functies die met de ordehandhaving samenhingen, bijvoorbeeld cachotten. Hoofdwacht was een generieke naam, dus in veel Nederlandse vestingsteden werden gebouwen aldus benoemd.

In Brielle werden de wachtdiensten bij de verschillende poorten geregeld vanuit het centraal gelegen hoofdwachthuis. Het gebouw stond van oudsher aan de oostzijde van de Markt tegenover het stadhuis. De huidige Hoofdwacht werd daar in 1789 gebouwd ter vervanging van een ouder gebouw.

Het gekroonde wapen van Holland, lauwertakken en vaandels met speren op de tympaan van het Hoofdwachthuis.

De Hoofdwacht deed als zodanig dienst tot 1882, toen het Brielse garnizoen werd opgeheven en de poorten buiten gebruik werden gesteld.

Het werd de woning van de opzichter van 's Lands Fortificaties en in 1965 kazerne voor de brigade Koninklijke Marechaussee. Tegenwoordig is heeft gebouw een horeca bestemming.

STADHUIS.

Het vroegere stadhuis van Brielle staat op een fundering van een middeleeuws gebouw uit de 14e eeuw.

In 1639 werd de gevel vernieuwd en andermaal in 1792. In het laatst genoemde jaar werd de zandstenen gevel in strakke Lodewijk XVI vormen met driehoekig fronton opgetrokken.

In het tympaan staat de wapenspreuk "Libertatis Primitae" (Eerstelingen der Vrijheid) die verwijst naar de bevrijding van Brielle op 1 april 1572, toen Den Briel door de Watergeuzen op de Spanjaarden werd veroverd. Opvallend is het vierkante houten klokkentorentje met open lantaarn en achtkantige uitvormige spits.

Het stadhuis is nu de toegang tot het Historisch Museum Den Briel.

Rozenmarijnstraat 30. Cementzakken anno 1992.

WAAG.

De voormalige Brielse Waag staat op de hoek van de Koopmansstraat en de Venkelstraat achter het stadhuis en is hiermee intern verbonden, en maakt nu deel uit van het Historisch Museum Den Briel.

De Waag werd gebouwd in 1623, heeft een driebeukige plattegrond en indeling, die zich uitwendig overigens nergens verraadt.

Het gebouw had vanaf het begin een tweeledig doel: waag en gevangenis. Het is een blokvormig gebouw met gevels in gele baksteen.

Op de hoek van beide straten bevindt zich de waag, een hoge ruimte met slechts één verdieping erboven. De andere twee beuken bestaan uit drie verdiepingen. In de middelste beuk bevinden zich de trap en de cellen. De gevangenis heeft dienst gedaan tot 1877.

Gevelsteen met Latijnse tekst op de Waag, zijde Venkelstraat.

Vertaling uit 1745:

Die dit Gebouw beziet, bedenk ligt deze Vraag?

Waarom De Briel hier, by dan Kerker, voegt de Waag?

De Stad betuigd hiermee: Dat zy 't Heil van de staat, Ten Beste van 't Gemeen door 't Oorlogs zwaard verkregen, Beschermd, en met de Schaal van 't juiste Regt blyft wegen; Dus wel de Vryheid mind, maar onverlaten haat, en hier aan boeyen sluit; Op dat ze hier meer gaan Hun gangen, die Regts Balans doen overslaan.

 

Van links naar rechts Koopmanstraat hoek Venkelstraat:

Wapens Holland, Voorne en Egmond.

Eenhoorn & capurissa met wapens Voorne en Brielle.

Warmoezenierstraat 1. Gasfabriek anno 2001.

Van links naar rechts Wellerondom: 

Metselaarsgereedschap. anno 1862.

nr 6.

Gilde-Os. anno 1663. nr 13.

Dit is in Amsterdam anno 1585. Nr. 14.

Kaatsbaan 16. anno 2020. Beelden uit de geschiedenis van het huis; centraal de ruimtevaart.

ASYLPLEIN.

Op het Asylplein op 20A is het Asyl voor Oude en Gebrekkige Zeelieden gelegen, een hofje bestaande uit 14 woningen.

Het werd in opdracht van de Hoofdcommissie van de herdenking 1572-1872 te Brielle naar ontwerp van C. Outshoorn in neo-renaissancestijl gebouwd.

Koning Willem III legde op 1 april 1872 de eerste steen.

Het complex heeft een L-vormige plattegrond terwijl het oorspronkelijke ontwerp een U-vormige plattegrond had.

De westelijke vleugel werd nooit gerealiseerd.

Midden in het plantsoen op het Asylplein staat een bronzen standbeeld op een natuurstenen sokkel met opschrift 1572 Libertas Primitiae 1872. 'De Zeenimpf', zoals het beeld heet, rijst levensgroot op uit zee met in haar rechterhand een vlag met het wapen van de Oranjes. Met haar linkerhand wijst ze naar de Maasmonding van waaruit de Watergeuzen in 1572 Den Briel veroverden.

Het beeld is vervaardigd naar ontwerp van J.Ph.Koelman en werd onthuld in september 1873.

Asylplein 24 - 47. 

Leeuwen met de wapens Vierpolder en Brielle.

                                                             Raas 1. Scheepsbel anno 1763.

GROTE of SINT-CATHARIJNEKERK.

De Grote of Sint-Catharijnekerk is de hoofdkerk van de vestingstad Brielle.

De kerk was in opzet het grootste kerkgebouw van Holland, maar is nooit voltooid. De bouw begon in 1417. In 1456 was er een grote brand en in 1482 raakte het geld op en werd de bouw gestaakt.

Alleen het driebeukige schip van de kruisbasiliek en de ingebouwde toren waren toen voltooid.

Het kerkgebouw vertegenwoordigd de Brabantse gotiek.

In 1572 werden de beelden en altaren door de Watergeuzen geroofd of vernield. In het kader van de Reformatie werd de kerk aan de rooms-katholieke eredienst onttrokken en werd beschikbaar gesteld aan de protestantse eredienst.

In de kerk is Willem van Oranje op 12 juni 1575 getrouwd met zijn derde vrouw Charlotte van Bourbon.

Een gebrandschilderd raam, het zogenaamde Oranjeraam herinnert aan dit huwelijk.

De drie andere gebrandschilderde ramen in de kerk zijn het Coppelstockraam, het Angelus Merularaam en het Rochus Meeuwiszoonraam.

De stompe toren is 57 meter hoog en heeft bovenop een windvaan in de vorm van een Zeilschip.

De klokkenzolder heeft vijf grote luidklokken, waarvan Cathrien, uit 1482 de grootste is en een gewicht heeft van 4750 kilogram. In totaal hangen er 53 klokken in de toren, 49 carillonklokken en vijf luidklokken.

Eén klok, te weten de Concordia, heeft een dubbelfunctie. Deze kan geluid worden maar wordt ook gebruikt als carillonklok.

Van 1759 tot 1850 is de toren in gebruik geweest als vuurtoren. In 1759 is er een lantaarn op de toren gebouwd, hierin werd een kolenvuur gestookt. 

In 1833 kwam er een petroleumlamp met paraboolspiegels. 

Het licht is definitief gedoofd in 1850 en werd in 1895 de achthoekige stenen lantaarn van de toren verwijderd. De toren kan worden beklommen via 318 treden.

In de kerk bevindt zich een praalgraf ter nagedachtenis aan admiraal Philips van Almonde.

Van Almonde werd op 29 december 1644 geboren in Den Briel als zoon van een welvarend geslacht.

In 1661 ging hij in zeedienst als adelborst en in 1664 werd hij luitenant bij de Admiraliteit van de Maze. Hij onderscheidde zich tijdens de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog bij de Vierdaagse Zeeslag en werd in 1667 kapitein.

Tijden de Derde Engelse-oorlog was hij secondant van luitenant-admiraal Cornelis Tromp.

Op 6 oktober 1673 werkte hij nog steeds bij de Admiraliteit van Rotterdam, benoemd als Schout-bij-nacht.

Verder vocht hij samen met Cornelis Tromp in de Oostzee en de Middellandse Zee. en werd op 5 april 1684 benoemd tot viceadmiraal bij de Admiraliteit van Amsterdam.

Hij vocht onder Willem III in de Glorious Revolution en Negenjarige oorlog. Op Van Almondes aanraden werd in 1702 de Spaanse zilvervloot in de Baai van Vigo aangevallen. Tijdens de Spaanse Successieoorlog, die duurde van 1702 tot 1713, was hij commandant van de gehele Nederlandse vloot. Hij overleed op 6 januari 1711 op zijn buiten te Oegstgeest als Nederlands vlootvoogd en admiraal.

Met de klok mee: 

Sint-Catharijne hof 6.

Wapensteen met geus. anno 2013.

Schoolklas. anno 2020.

Schoollokaal weeskinderen. anno 1552. nr. 8.

Heultje 5 op muur. Wapen Hoijer.

                              Tekststeen in de Venkelstraat 4.

SJOEL V/M SYNAGOGE.

De Sjoel Brielle, een synagoge uit 1871, is het enige overgebleven joodse gebedshuis in de regio Voorne-Putten, Rozenburg en Goeree-Overflakkee. Het is gelegen aan de Turfkade 17.

 De synagoge is sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer als zodanig in gebruik. Na 1945 werd het pand gekocht door een aannemer die er een opslagloods van maakte. In 1999 is de Stichting Behoud voormalige Synagoge opgericht, welke fondsen verzamelde om het pand aan te kopen en te restaureren. Op 11 september werd het pand onder grote belangstelling en in aanwezigheid van rabbijn Avraham Soetendorp heropend. Het is een plaats geworden voor herinnering, viering, ontmoeting en cultuur.

Van links naar rechts Turfkade:

Eerste steen gelegd synagoge. nr. 17.

Hebreeuwse tekst boven ingang.

nr. 17.

In de jonge vale henne. anno 1675. 

nr. 22.

Van links naar rechts Nobelstraat:

Paas-os. nr. 26.

Wapen van Brielle. anno 1615. nr 84.  

DE WILDEMAN.

De Wildeman is een statig patriciershuis (XVIII C) in de Nobelstraat,

ter breedte van zes vensterassen met hardstenen plint, geblokte hoekpilasters en kroonlijst met in het fries triglyphen en metopen.

Middenpartij met gesneden deur en vensteromlijsting daarboven  Lodewijk XV stijl.

De dakvensters hebben segmentvormige bekroningen.

Snijraam, 'De Wildeman'.  

Met de klok mee Voorstraat:

Tekst in herinnering. nr. 5.

De gekroonde krakeling. anno 1999. nr. 21-23.

Boekhandel. anno 1997. nr. 30.

Onder de groene deken. anno 1989. nr. 59.

GEUZENGESTICHT.

Het geuzengesticht Wilhelmus van Nassauen kwam in 1872-73 tot stand in een bestaand woonhuis aan de Voorstraat 80. Het was een geschenk van de Brielse gereformeerde bevolking ter gelegenheid van de 300 jarige viering van de bevrijding van Den Briel. Het nationale monument De Nymph dat naar aanleiding van diezelfde gebeurtenis op het Asylplein werd opgericht, werd door hen namelijk afgekeurd omdat zij dit als te aanstootgevend beschouwden. Het Geuzengesticht was bedoeld voor gereformeerde wezen.

Alleen het kolossale terracotta reliëf boven de voordeur herinnert nog aan het gesticht en aan de viering van 1 april 1872. De 'Turkse' muts die de watergeus draagt verwijst naar het gezegd 'Liever Turks dan Paaps'.

Van links naar rechts Voorstraat:

Snijraam. nr. 67.

Huize Deur. (deuren) anno 2014.

nr 81. 

Koe. nr. 122.

Van links naar rechts Voorstraat: De Samaritaan. anno 1845. nr. 126; Indeen Coop, Vaerder. anno 1613. nr. 148; Renovatvm. anno 2000. Zwaan. nr. 157.