DE CEVENNEN (FR) : HET GEBIED VAN DE HUGENOTEN. ( DEEL 1).

 

    DE CEVENNEN GELEGEN 

  IN HET CENTRAAL MASSIEF

          VAN FRANKRIJK, 

  EEN TOEVLUCHT VOOR DE

             HUGENOTEN.

                                                                               DEEL 1.

Het is alweer de nodige tijd geleden, dat we in Zuid-Frankrijk, de Provence bezochten. Deze nieuwe ontdekkingsreis gaat weer naar het zuiden van Frankrijk en wel naar de Cevennen gelegen in het Centraal Massief.

CENTRAAL MASSIEF.

Het Centraal Massief is een hooggelegen gebied in het centraal-zuidelijke deel van Frankrijk, bestaande uit bergen en plateaus. Het massief is vooral ontstaan door vulkanisme en opheffing van oudere gesteentes. Het vulkanisme begon ongeveer 20 miljoen jaar geleden en eindige voor zover uitbarstingen betreft 5840 jaar geleden. In het Ventraal Massief liggen meer dan 400 uitgedoofde vulkanen, meer dan waar ook ter wereld. Het massief wordt doorsneden door enkele rivieren, waarvan aan de westzijde de Loire, Allier, Dordogne, lot, Aveyron en Tarn de belangrijkste zijn. Aan de oostelijke zijde  zijn het voornamelijk de Eyrieux, Ardèche, Cèze, gard en Hérault. Tussen Lyon en Avignon, vormt de Rhône de grens tussen het oosten van het Centraal Massief, en het westen van de Alpen.

Buiten de vele plateaus kent het massief ruim 40 hoge bergtoppen variërend van 800 tot 1886 meter hoogte. Het massief heeft een semi-landklimaat, waarbij de invloed van de bergen het weer per regio sterk kan verschillen.

Wij hebben de route naar het zuiden genomen naar Orange en doorkruisen het Centraal Massief via de snelweg A75 naar het zuiden en de Cevennen.

CEVENNEN.

De Cevennen vormen een gebied dat een van de mooiste uitlopers is van het Massif Central. Het is een middelgebergte met als hoogste toppen de Mont Lozère (1700 meter) en de Mont Aigoual (1565 meter).

Het is een schitterend natuurgebied met veel bergkloven, grotten, soms steile berghellingen, valleien en prachtige vergezichten. Het is een dun bevolkt gebied met aan de rand enkele steden. Wie verder de Cevennen intrekt, verder dan deze route beschrijft komt slechts hier en daar een eenzame boerderij of nederzetting tegen. Voor de liefhebbers van rust, stilte en wandelen is het een uitstekend gebied. Over het algemeen heerst hier een Middellandse Zee klimaat. In de zomer kan het erg warm zijn, de winters zijn vaak kort, maar koud. De maanden mei en september zijn meestal aangenaam.  

Het gedeelte van de Cevennen waardoor onze route zal lopen ligt in het departement Gard, genoemd naar de rivier de Gard of Gardon.

Het wapen van Gard is ingedeeld in de verhouding 1:2. Het heeft een rood veld met daarop  een gouden Occitaanse kruis, met daarboven een wit uitgeschulpte baan. Deze baan symboliseert de Pont du Gard.

Het onderste deel is van de voormalige provincie Languedoc.

De Gard of de Gardon is een zijrivier van de Rhône. De rivier ontspringt in de hoge Cevennen en wordt gevormd door twee zijtakken: de Gardon d'Alès en de Gardon d' Anduze, en verdere kleine stromen die in Ners samenvloeien.

Deze Gardons, zeven in getal zouden de naam aan het gebied hebben gegeven: Cevennen, 'sept veines', zeven aders, van levensbelang voor het gebied. In de Cevennen wonen van oudsher veel protestanten. Met name rond 1700 is hier veel gevochten tussen de Hugenoten en de Roomse troepen van Lodwijk XIV. Nog altijdzijn hier gedenktekens te vinden en ieder dorp of stad heeft wel z'n eigen 'temple protestant'. 

PONT DU GARD.

Als we de autoweg verlaten zien we eerst het plaatsje Remoulins, dat zich de kersenhoofdstad noemt.  Remoulins is een gemeente in het departement Gard, regio Occitanie en maakt deel uit van het arrondissement Nîmes.

Even buiten de plaats staat een gigantisch aquaduct, de Pont du Gard, dat later is uitgebreid tot brug, zo'n tweeduizend jaar geleden in 19 v.Chr. door de Romeinen gebouwd ten tijde van keizer Agrippa.

Het door de Romeinen gebouwde aquaduct had een lengte van 50 kilometer en was voor de watervoorziening van Nemausus (Nîmes). Het aquaduct is opgebouwd uit drie etages met bogen en heeft een hoogte van 49 meter.

De inlaat bevond zich op 71,5 meter hoogte aan de Source d'Eurebron te Uzès, en het water arriveerde op 60 meter hoogte in Nemausus. Het gemiddelde verval bedroeg 23 centimeter per kilometer en het geheel was zo gebouwd dat het water vanzelf naar de stad stroomde. Via de Pont du Gard passeerde de kunstmatige waterloop de rivier de Gardon. Het aquaduct had een capaciteit van 35.000 m³ water per dag en voorzag de badhuizen, bronnen en fonteinen tot ongeveer de 3e eeuw na Chr. Het grote aquaduct werd in de 6e eeuw n.Chr. verlaten; het was toen in het La L6onegebied gedeeltelijk verwoest.

In de 18e eeuw is naast het onderste niveau van het aquaduct een brug aangelegd.

UZÈS.

Het wapen van Uzès is ingedeeld in de verhouding 1:2. 

In het bovenste deel staan op een blauwe horizontale baar drie fleurs-de-lis. Het onderste deel van het schild is gedeeld in gelijke horizontale banen wit (zilver) en rood.

Het wapen staat symbool voor het historische hertogdom dat zich rond de stad bevindt.

Uzès is de zetel van het hertogdom L 'Uzège, waaraan de stad haar naam dankt. De huidige hertog Jacques Eric Raymond Marie de Crussol, is de zeventiende Duc d'Uzès.

Uzès wordt ook wel de stad van de torens genoemd.

Het is een gezellig stad met smalle straatjes en veel torens. Er loopt een boulevard rond het centrum langs de ingestorte stadsmuren.

Ten noordoosten van de stad ligt de bron Fontaine d'Eure, die in de Romeinse tijd het aquaduct naar Nîmes voedde. Uzès werd in de eerste decennia van de 13e eeuw bestuurd door consuls. In de 16e eeuw kende het protestantisme veel aanhangers in de stad en werd Uzès een van de meest vooraanstaande protestantse steden van Frankrijk. In 1685 werd door Lodewijk XIII, de vrijheid van de protestanten ingetrokken

, en werd de stad een bisschopszetel. In 1632 had Lodewijk XIII het huis Uzès uitgeroepen tot het eerste hertogdom van Frankrijk. Midden in het centrum staat de 'Duche', het hertogelijk paleis.

De gehele binnenstad is heden beschermd gebied.

ST. THÉODORITKATHEDRAAL.

De Saint Théodoritkathedraal werd in de 17e eeuw heropgebouwd nadat de romaanse domkerk door protestanten werd geplunderd en verwoest. Opmerkelijk in de kerk zijn het orgel met beschilderde luiken die tateren uit de tijd van Lodewijk XIV evenals de smeedijzeren galerij die over het gehele eerste niveau doorloopt.

TOUR FENESTRELLE.

Deze 42 meter hoge romaanse toren had ook te lijden gehad van de godsdienstoorlogen. Zijn bovenste deel werd in de 17e eeuw heropgebouwd. De Tour Fenestrelle ontleent zijn naam aan zijn talrijke openingen: op vijf van de zes niveaus zijn er 'vensters'. Hij wordt beschouwd als de klokkentoren van de kathedraal.

KASTEEL VAN ÙZES.

Château d'Uzes (een hertogdom) is een 11e eeuws versterkt kasteel in het midden van het middeleeuwse stadje Uzès in het departement Gard (Occitanië). 

HEERLIJKHEID VAN UZÈS.

De heerlijkheid Uzès werd in de 11e eeuw gesticht, aan het begin van het feodalisme, door Elzèart  d'Uzès, 1e heer van Uzès. De versterkte stad en het versterkte kasteel werden vervolgens gebouwd en in loop der tijd verbouwd, op de plaats van het eerste Romeinse kamp- castrum, met zijn wallen, zijn hoektorens, zijn 42 hoge donjon, gebouwd door Bermond I van Uzès in de 12e eeuw,  zijn vorstelijke woning met een renaissansegevel uit de 16e eeuw, zijn duizend jaar oude kelders en zijn flamboyante gotische kasteelkapel uit de 16e eeuw met een dak van de geglazuurde Bourgondische tegels met het wapen van Antoine de Crussol, de 1e hertog van Uzès, uit de 16e eeuw, van het Huis van Crussol.

HERTOGDOM VAN UZÈS.

De bisschop van Uzès, Jehan II de Saint-gelais, bekeerde het machtige bisdom Uzès in 1566 tot het protestantisme. De stad, grotendeel protestants, koos vervolgens partij voor de Reformatie en werd sterk beïnvloed door de godsdienstoorlogen.

Terwijl de protestantse burggraaf van Uzès Antoine de Crussol, van het Huis van Crussol, probeerde katholieken en protestanten in het zuiden van Frankrijk met elkaar te verzoenen, vestigde koning Karel IX in 1565 Uzès als hertogdom en benoemde hem tot eerste hertog van Uzès, daarna tot hertog en edelman van Frankrijk in februari 1572, in de adelstand van Frankrijk, vóór het bloedbad op de Bartholomeusnacht van 24 augustus in Parijs en de bekering van de hertog tot het katholicisme.

Het kasteel werd tijden de Franse Revolutie verkocht als nationaal bezit en omgevormd tot een college. De 10e hertog van Uzès, Marie François Emmanuel de Crussol, kocht het kasteel terug tijden de Tweede Restauratie in 1824, voordat het weer een college werd vanwege financi:eé moeilijkheden van zijn opvolgers. In 1951 startte markiezin de Crussol met grote restauratiewerkzaamheden aan het kasteel. In 1957 kocht ze het van haar neef Emmanuel de Crussol, 15e hertog van Uzès Het kasteel is tegenwoordig in handen van de 17e hertog van Uzès.

TORENS VAN UZÈS.

De uitlijning van de drie toren-kerkers van Uzès symboliseert de drie vormen van koninklijke bisschoppelijke  en hertogelijke macht van de middeleeuwen. (Van links naar rechts.)

* De Koningstoren of de gevangenistoren met zijn machicoulis, symbolen van de monarchie, en de middeleeuwse tuin aan de voet van de toren.

* De bisschopstoren 0f klokkentoren bekroond met een klokkentoren, van de bisschoppen van bisdom Uzès.

* De Hertogdomtoren: de 42 meter hoge donjon uit de 12e eeuw van het versterkte kasteel Uzès.

* De 42 meter hoge Fenestrelle-toren uit de 12e eeuw van de kathedraal van Uzès uit de 11e eeuw.

PLACE AUX HERBES.

Place aux Herbes is een plein met een fontein en dat geheel omringt is door platanen. Hier wordt ook de markt van de stad gehouden. 

Rond het plein staan huizen met bogen op de begane grond waar veel restaurantjes en bistro's in zijn gevestigd.

Een plaats om even tot rust te komen met een hapje en een lokaal drankje.

MUSÉE DU DÉSERT.

Om dit museum te vinden hadden we goede kaart nodig, die gelukkig overal in het gebied te krijgen was. Nu gewoon de route planner gebruiken.

Het museum is gewijd aan de geschiedenis van het protestantisme in Frankrijk, met name in de Cevennen.

De naam verwijst naar de Désert, de periode tussen de herroeping van het Edict van Nantes en het Edict van Versailles (1685-1787). Het protestantisme is hier na de Reformatie vanuit Geneve via het Rhônedal binnengedrongen. Na aanvankelijke strijd tussen de paptisten, bijnaam van de rooms-katholieken, en de Hugenoten, bijnaam van de protestanten, werd in 1598 onder hendrik IV het Edict van Nantes uitgeroepen. Dit Edict gaf de protestanten een zekere godsdienstvrijheid. Hieraan kwam echter een einde toen in 1685 onder Lodewijk XIV het Edict van Nantes herroepen werd. De protestanten werd het toen verboden bijeenkomsten te houden. Lodewijk XIV de Zonnekoning stuurde dragonders naar het gebied om de bevolking met geweld en folteringen tot het katholieke geloof te bekeren.

De protestanten, ook wel 'camisards' genoemd naar het hemd , 'camiso', dat ze over hun kleren droegen, hielden vanaf die tijd hun bijeenkomsten op verborgen plaatsen in het onherbergzame Cevennen gebied. Ze noemden deze verborgen plakken in de openlucht de 'Désert', de woestijn.

De Hugenoten droegen als herkenningsteken, het Hugenotenkruis, een kruis met een betekenis: a; Het Maltezer-kruis, dit is het teken van de ridders van de geestelijke orde van Malta. Op de acht punten 8 parels, waarin sommige willen zien een aanduiding van de acht zaligsprekingen; b: Een gestileerde lisbloem (fleur de lis), teken van het Franse koningshuis, het wereldlijk gezag, waaraan de Franse protestanten ondanks alles trouw wilden blijven; c; Een neerdalende duif als teken van Gods Heilige Geest; tussen de vier armen van het kruis worden vier harten gevormd, die ons zeggen: 'er is liefde geen vrees, want de volmaakte liefde drijft de vrees uit'.

Er braken verschillende opstanden uit, zelfs een bloederige oorlog, de 'Guerre des Camisards' van 1702 tot 1704. 

Een van de bekendste protestantse aanvoerders was Pierre Laporte, bijgenaamd Roland. In zijn geboorte- huis In Mas Soubeyran, in de gemeente Mialet, in het departement Gard, is later het Hugenoten Museum gevestigd, het 'Musée du Désert'. In een typisch Cevennen-achtige omgeving worden documenten en artefacten uit die tijd tentoongesteld, de schuilplaats van Roland, kostuums, demontabele preekstoelen en uitneembare avondmaalstellen. het is geopend van 1 maart tot en met 30 november.

Bij de overval op deze protestantse geheime diensten werden de voorgangers vermoord, vrouwen gevangen gezet en de mannen levenslang veroordeeld op de oorlogsschepen als roeier.

Elk jaar op de eerste zondag van september komen er tussen de 15.000 en 20.000 protestanten uit heel Frankrijk, Zwitserland, Duitsland, Nederland, Grrot-Brittannië, Ierland, Denemarken en zelfs uit de V.S. en Zuid-Afrika naar deze plaats.

Overal in het gebied van de Cevennen kom je nog gedenkstenen tegen, ter ere aan de leider van de Hugenoten Roland, maar ook voor de slachtoffers die er zijn gevallen in opdracht van de Franse koning en de Roomse-Kerk.

Tegenover het museum is een bekende grot te vinden, de 'Grotte de Trabuc'.

het is de grootste druipsteengrot van de Cevennen, die voor onze jaartelling ook bewoond is geweest.

Later dienden deze grotten ook als schuilplaats voor de Hugenoten. Deze Grotte de Trabuc dankt z'n bekendheid vooral aan de zaal van de 'cent mille soldats', een wonderlijk natuurverschijnsel, dat lijkt op een leger van honderdduizend soldaatjes.

De weg nu volgend richting Saint Jean-du-Gard komen we langs Mialet, een stil mooi dorpje.

Aan de protestantse kerk is een gedenksteen aangebracht, die herinnert aan de deportatie in 1703 van 670 bewoners uit deze streek.

Net buiten Mialet is nog een vluchtbrug te zien van de protestantse camisards, de 'Pont des Camisards' over de rivier de Gardon.

               Zie vervolg: DE CEVENNEN (FR): HET GEBIED VAN DE HUGENOTEN. DEEL 2.