donderdag 12 november 2026

APHRODISIAS. (TURKIJE) ANTIEKE RUÏNESTAD. (DEEL 3)

 

               DE STAD VAN DE

     BEELHOUWERS EN TEXTIEL

      PRODUCTIE UIT 3000 v.CHR.

                                            DEEL 3.

(2) DE TETRASTEEN, HAL VAN DE KEIZERS EN DE BADEN.

(Hal van de keizers en rechts de baden.)

Aphrodisias werd in haar bestaan verscheidene keren getroffen door aardbevingen. Hierbij kwam een gedeelte van de stad, waar de twee marktplaatsen lagen onder water te staan door overstromingen. Het leven moest doorgaan en zo werd er een nieuw Agora gebouwd achter het theater. Dit gebied werd de 'Tetrasteen' of ook wel de 'Vier Arcades' genoemd door de archeologen.
 Het was relatief een kleine marktplaats, waar veel winkeliers komen uit de stad hun vaste standplaats hadden. Deze plaats was vermeld op een tegel in de vloer van de marktplaats.


Aan het einde van de Agora lag de 'Hal van de Keizers'. Hier stonden tussen fraaie zuilen onder een overkapping de standbeelden van de keizers. Deze staan nu in het museum.
In de keizerlijke hal werden speciaal voor de bezoekende keizer man tegen man gevechten gehouden, zoals worstelen.




De baden  lagen tussen de 'Hal van de Keizers'en et theater en kregen zodoende de naam "Theaterbaden".
Het warmwaterbad was overdekt met een halfronde koepel. Verder waren er zweetbaden met koud water stortbaden, massage - en kledingruimten.
De vloeren waren bedekt met gekleurde marmeren tegels.





(1) HET THEATER.


(Het theater met er achter de nieuwe agora, de hal van de keizers en de badhuizen rechts van het theater)

Het theater was een centraal gebouw en instituut van de Griekse stadstaat. Het werd gebruikt voor een breed scala aan theatervoorstellingen en andere vormen van vermaak, maar het was ook de plaats waar de demos, het volk, samenkwam. Het Aphrodisias-theater heeft zijn volledige zeventwintig rijen onder de loopbrug (diazoma) en enkele rijen erboven bewaard, evenals een groot deel van de toneelarchitectuur.  Het theater bood oorspronkelijk aan ongeveer 7000 bezoekers plaats.


Het auditorium (cavea) werd in de laat hellenistische periode tegen de heuvel (höyük) van de prehistorische nederzetting gebouwd, en een uitgebreid marmeren toneelgebouw van drie verdiepingen werd vóór 28 v.Chr. door Zoilos toegevoegd. De architectuur van deze nieuwe gevel valt op door zijn lichte , speelse aediculaire ontwerp en door zijn hoogwaardige en zeer gevarieerde ornamenten.

De inscriptie van het toneelgebouw, in grote letters op de Dorische architraaf van het toneel en opnieuw op de tweede verdieping, vermeldt dat 'het toneelgebouw' (skene) en het toneel ervoor (proskenion), evenals de ornamenten erop (proskosmemata) werden betaald door Gaius Julius Zoilos, die wordt geïndentificeerd als een vrijgelaten slaaf van keizer Augustus, de eerste Romeinse keizer. Een reeks grote beelden werd gevonden die op het toneel en in de orchestra waren gevallen. Een Apollo, twee Muzen, portretfiguren en verschillende andere die behoorden tot het toneelgebouw. Aan het uiteinde van de keermuren (analemma) van het auditorium stonden twee standbeelden van boksers.

In de eerste eeuw n.Chr. werd de zaal op funderingen naar boven uitgebreid en volledig opnieuw bekleed met marmeren zitplaatsen. Aan de noordzijde liep de grote stenen keermuur door tot een veel lager niveau, waar deze de achterwand vormde van een deel van de zuidelijke stoa in het stadspark. Vanuit de stoa beneden was er directe toegang tot het theater via een grote gewelfde trap door de keermuur naar de cavea erboven.
In de tweede eeuw n.Chr. onder de Romeinse keizer Marcus Auretius (161-180 n.Chr.) werd het orkestniveau in het theater verlaagd om een veilige arena te creëren voor de gladiatoren gevechten onderling en tegen wilde dieren. In latere periodes werden er circus voorstellingen gehopuden Tenslotte werd in de zevende eeuw een massieve muur van hergebruikt materiaal gebouwd langs de achterkant van het toneelgebouw, die de ingangen blokkeerde. Deze muur liep rond de gehele theaterheuvel en maakte er een goed verdedigde vesting van, een vroeg-Byzantijns kastro.

Wat we heden zien is dat wat is overgebleven na een zware aardbeving in de zevende eeuw. Het donkere deel in de plattegrond tekening is in die tijd in zijn geheel verdwenen. In 1961 werd er begonnen met de opgravingen van dit enorme theater, hiervoor moesten eerst 55 woningen en een moskee van de heuveltop worden verwijderd en elders gehuisvest, wat in 1966 gebeurde.

Bij het verlaten van deze antieke ruïnestad bij de uitgang nog enige afbeeldingen gemaakt van zeer fraai sarcofagen.







APHRODISIAS. (TURKIJE) ANTIEKE RUÏNESTAD. (DEEL 2)

 

              DE STAD VAN DE

    BEELDHOUWER EN TEXTIEL

     PRODUCTIE UIT 3000 v.CHR.

                                       DEEL 2.

(10 -8) TEMPEL VAN APHRODITE EN BASELIEKKERK.


De restanten van wat overgebleven is van de tempel van Aphrodite, een verzameling van zuilen, gaan terug  tot in de eerste eeuw v.Chr., maar reeds in de 7e eeuw v.Chr. was hier reeds een Aprodite verering.

De tempel had fraaie Ionische zuilen en was voorzien van fraaie beeldhouwwerken uit marmer. Veel daarvan zijn later rond om de tempel opgegraven, net zoals fraaie sarcofagen. Deze zijn te bezichtigen in het  Aphrodisias Museum.

TEMPEL .

Wat is overgebleven van de tempel is eigenlijk de kerkstructuur, waarin deze in de oudheid werd omgebouwd. Zowel de tempel als de kerk zijn geweldige monumenten.
Het hart van de gemeenschap werd gevormd door de tempel die geheel van marmer was opgetrokken, omgeven door traditionele Griekse zuilen. De tempel werd beschouwd als de woonplaats van de godin en huisvestte haar cultusbeeld. De structuur, ontworpen door Hermogenes in de hellenistische stijl, is een Ionische tempel. De cella (tempelkamere) wordt omgeven door een grote stoa (pseudodipteros); de voorgevel heeft acht zuilen (octostyle) die dicht op elkaar staan. Aan de lange zijden bevinden zich 13 zuilen, De afmetingen zijn 8,5 bij 31 meter.

De chronolgie van de tempel wordt bevestigd door inscripties, De eerste fase, gedateerd rond 30 v.Chr. met een inwijding inscriptie op de latei gewijd aan C. Julius Zoilos, bestond waarschijnlijk uit een voorhof met zuilen en de cella.
Schenkersinscripties op enkele buitenste zuilen rondom dit gebied geven aan dat de zuilen in de 1e eeuw n.Chr. werden toegevoegd. In de 2e eeuw n.Chr. werd de tempel omgeven door een magnifieke binnenplaats met zuilen.
De oostelijke rand werd omringd door een twee verdiepingen tellende gevel met zuilen; de noordelijke, westelijke en zuidelijke randen werden begrensd door portieken.

KERK.
 
In de 5e eeuw n. Chr. accepteerde de bevolking van Aphrodisias het christelijk geloof en onderging de tempel de nodige veranderingen. Zo werd de tempel omringt door een muur en kreeg een gedeelte overkapping. Op de wanden werden afbeeldingen van Jezus, Maria, Gabriël en Michael  geschilderd. Deze veranderingen betekende het einde van de Aphrodite cultus.

De nauwgezette gedetailleerde en economische verbouwing was tevens een monumentale onderneming. De tempel werd letterlijk binnenstebuiten gekeerd. Terwijl de zijzuilen op hun plaats bleven om het binnenschip te vormen, werden de posities van de eindzuilen gewijzigd om het schip naar het oosten en westen uit te breiden. De muren van de cella werden afgebroken en rond de zuilen herbouwd, waardoor de indrukwekkende buitenmuren van de kerk ontstonden, waarvan sommige nog gedeeltelijk overeind staan. De ingang werd naar het westen verplaatst en aan de oostkant werd een apsis gebouwd. Ten slotte werden de architectonische elementen van de portieken rondom het heiligdom om de narthex en het voorplein te vormen.


De Tempel van Aphrodite werd zo omgevormd tot de Sint-Michaelskerk, een basilliek-achtige kerk, veel groter dan de heidense tempel met zuilen die ze verving (28 bij 60 meter), en werd tevens het bisschoppelijkpaleis. De kerk bleef in gebruik tot ze in het begin van het jaar 1190 werd geplunderd en in brand gestoken door Theodore Mankaphas, een lokale krijgsheer uit Philadelphia.
De kerk overleefde de middeleeuwen, maar brandschade die ontstond door de brandende massieve houten dakbalken veroorzaakten ernstige scheuren in de binnenwanden van de zuilen van het schip.
Veertien zuilen, een groot deel van de buitenmuren en de aspis staan nog overeind.

(9) DE BEELHOUWERS ACADEMY.

De beeldhouwerswerkplaats besloeg twee kamers van een kleine stoa ten noorden van het senaatsgebouw, samen met een open ruimte direct ten zuiden van deze kamers. Opgravingen in de jaren zestig brachten deze werkplaats aan het licht, zoals die eruit moet hebben gezien toen deze werd verlaten of verwoest waarschijnlijk in de late vierde of vroege vijfde eeuw n.Chr. Er werden steenhouwersgereedschappen  en een grote hoeveelheid beeldhouwwerk in verschillende stadia van voltooiing. De kunstenaars uit deze school stonden zo hoog aangeschreven dat ze hun meesterwerken over het gehele Romeinse Rijk exporteerden, zelfs tot in Rome. De nabij gelegen marmergroeves kende verschillende kleuren marmer van ongekende kwaliteit, hierdoor ontwikkelde zich hier tussen de 1e eeuw v.Chr. en de 5e eeuw n.Chr. een prestigieuze academie.


(Beelden en zuilen gemaakt door de beeldhouwers van Aphrodisias gelegen bij de Hadrianus baden.)


(7) HET BOULEUTRION.

Tussen de tempel van Aphrodie en de noordelijke agora ligt het Bouleutron, oftewel het raadgevingshuis, wat we heden het stadhuis noemen. Het vergaderde de boule (stadsraad), bestaande uit de rijke burgers en gedomineerd door enkele van de machtigste families. Het is fraai overdekt gebouw dat werd gebouwd in de tweede eeuw n.Chr. Het werd gebouwd door de familie Tiberius Claudius Attalos, een Romeins senator, en zijn broer Diogenes.
Het overdekte gedeelte werd in de vierde eeuw n.Chr door een aardbeving verwoest.
Het gebouw was direct verbonden met de Agora en maakte deel uit van een stedelijk ensemble dat veel voorkomt in Klein-Azië.



De overdekte , theaterachtige constructie met marmeren zitplaatsen voor maximaal ongeveer 1750 personen, en een twee verdiepingen hoge, zuilenrijke marmeren toneelgevel, was tegen de regen op het dak voorzien van dakpannen.
Deze gevel was gericht naar de zaal en droeg tussen de zuilen beelden van belangrijke weldoeners van de stad.







De zitplaatsen werden ondersteund door een reeks radiale tongewelfbogen. Het onderste deel van de zitplaatsen, negen rijen, is in uitstekende staat bewaard gebleven, van het bovenste deel, nog eens twaalf rijen, zijn alleen de muren en de dragende gewelven overgebleven.
Het Bouleutrion werd ook gebruikt voor muziek- en toneeluitvoeringen.
Het gebouw bleef tot in de late oudheid in gebruik, waarna het interieur werd verbouwd door het dak en twee of drie rijen zitplaatsen te verwijderen en een verzonken orkestbak te creëren, waarschijnlijk voor worstelgevechten.

De vorm van deze verbouwing wordt in een prominent opschrift uit de vijfde eeuw op de bovenste lijst van het aangeduid als een 'palaistra'  of  'worstelveld'.

De beelden van de twee broers stonden aan de uiteinden van de muren die de zitplaatsen ondersteunden en omlijsten zo het podium. Beelden van hun vader, Dometeinos, en zijn nicht Tatiana stonden buiten, uitkijkend op de Agora en omlijsten de ingangen van het raadhuis. Deze laatste twee beelden en acht beelden van het podiumfaçade binnen in het gebouw zijn eveneens bewaard gebleven en bevinden zich in het museum.



(6) DE NOORDELIJKE AGORA.

De noordelijke agora (links in de afbeelding) van de antieke stad was het belangrijkste civiele marktplein van de stad en een van de eerste onderdelen die in de laat-hellenistische periode in marmer werden gebouwd. Nu rest alleen nog de zuilen galerij.
De afmetingen van het omsloten plein was ongeveer 202 bij 72 meter en werd aan alle zijden omringt door Ionische zuilen.




Net als andere agora's in de Grieks-Romeinse wereld was dit niet alleen een plaats voor handel en markten, maar ook het centrale verzamelpunt voor openbare bijeenkomsten, ceremonies en het dagelijkse sociale leven.


(5) HADRIANUS BADEN.

De Baden van Hadrianus vormden het grootste openbare badcomplex in de oude stad Aphrodisias. Gelegen in het westelijke deel van het stadscentrum, ten westen van de Portico van Tiberias en het grote openbare gebied dat wordt beschouwd als het stadpark, is dit bouwwerk een van de belangrijkste die het sociaal leven, de waterarchitectuur. het marmervalmanschap en de openbare representatie van de Romeinse stad samenbrengt.

Volgens traditionele overleveringen werden de baden geassocieerd met een van de bezoeken van de Romeinse keizer Hadrianus aan Anatolië en zouden ze ter herinnering aan dit bezoek zijn gebouwd.
Het complex werd in de 2e eeuw n.Chr. gebouwd en aan Hadrianus gewijd.


Het gebouw bestaat over het algemeen uit twee hoofdgedeelten. Het eerste deel omvat de gewelfde ruimten die bestemd waren voor het baden. het tweede deel is de bredere binnenplaats met zuilen aan de voorzijde, bekend als de palaestra. Deze grote binnenplaats versterkte het publieke karakter van het badcomplex met de functies zoals sportenrusten, wachten, wandelen en sociale ontmoetingen.


 Direct na de ingang aan de noordelijke zijde is een openluchtbad aangelegd uit marmer met daaromheen op de hoeken een hoge zuil en langs de zijden fraaie beelden. (midden).
Achter dit openluchtbad liggen de publieke baden waar mannen en vrouwen apart konden baden.
Het gebouw was uitgerust met ruimten waar bezoekers zich konden aan- en uitkleden, het apodyterium. 
Hiervandaan konden de bezoekers naar de andere ruimten gaan die waren ingericht op basis van de temperatuur. Zo kon men kiezen uit de koude ruimte, het Frigidarium; de warme ruimte, het Tepidarium, en de hete ruimte, het Caldarium. Er was zelfs een zweetruimte, het sudatorium, door middel van hoge vochtige temperaturen en stoom.

Wanden in de baden waren gesierd met fraai mozaïk. en vloeren belegd met marmer tegels.
Voor de constructie werden lokale steensoorten en zandsteenachtige materialen gebruikt, terwijl de oppervlakten met marmeren platen werden bekleed.
De voorhof van de baden, de Palaestra, was rijkelijk versierd met pilaren, zuilen, lateien en een weelderige kroonlijst. Op de marmeren elementen van de voorhof waren acanthusbladeren, Eros-figuren, mensfiguren en dierenafbeeldingen te zien. De beeldhouwers van de stad maakten niet alleen vrijstaande beelden, maar creëerden ook hoogwaardige werken voor de architectonische decoratie.  

(4) DE PUBLIEKE BASILIEK.       

Haaks op de zuidelijke agora ligt een terrein met de bouwresten van wat eens de publieke basiliek was van de stad Aphrodisias.
Het was geen religieuze plaats en was voor een ieder toegankelijk. het was meer een ruimte waar na lange discussies belangrijke beslissingen bekend werden gemaakt.

(Op de achtergrond de baden van Hadrianus.)

In 301 n.Chr werd hier een bevelschrift uitgevaardigd, bekend onder de naam als het Keizer Dioctetia's Edict, betreffende de maximum prijzen voor voedsel en lonen.
Dit om woeker prijzen tijdens de schaarste tegen te gaan.
Bijvoorbeeld: 1 schepel, dit komt overeen met acht gallon of 3,63 liter, graan was 100 denarij, 1 schepel rijst was 200 denarij, het dagloon voor een timmerman 50 denarij en scheren bij de barbier 2 denarij etc.






Hiervandaan heeft men een mooi uitzicht op de onderwater staande zuidelijke agora en de daarachter gelegen Hadrianus baden.











(3) DE ZUIDELIJKE AGORA, POORT VAN TIBERIAS EN AGORA POORT.

Dat het gehele antieke complex rond de zuidelijke Agora last heeft van grondwater zal duidelijk blijken uit de afbeeldingcollage uit 2013.
Het zou de antieke resten van de zuidelijke agora zeker geen goed doen, maar het geeft toch enige fraaie opnamen.
Er zijn plannen om in de toekomst het gebied droog te leggen om verdere opgravingen te kunnen doen en te voorkomen dat de zuilen die er nog staat gaan omvallen.
'Tijd is geld', maar als er geen geld is kan de tijd lang duren.

De bouw van de zuidelijke Agora, liggen tussen de zuidelijke kant van de noordelijke agora, de Hadrianus baden en de noordelijke zijde van het Grote theater, begon in de tijd van keizer Tiberias.
Het was een groot openlucht zwembad, omringt door gebouwen voorzien van zuilen en kamers.


De zuidelijke Agora was een soort stadspark met een lengte van 256 meter lengte en werd aangelegd in de vroege 1e eeuw n.Chr. en vormde een groen en sociaal ontmoetringcentrum tussen de noordelijke Agore en het theater.
Centraal in het park lag een zwembad met een lengte van 170 meter, dat was omgeven door een marmeren rand en rijen dadelpalmen. Men noemde het een oord van nimfen en palmen.

Aan de noordelijke zijde van de Agora werd in opdracht van de keizer de  Poort van Tiberias gebouwd, die van 14 tot 37 n.Chr. regeerde. De fries van deze zuilengalerij, bestaande uit marmerbalken, is beroemd om zijn rijke reliëfs met guirlandes en gebeeldhouwde maskers uit het Grieks theater.
Het geheel getuigd van een excellent valmanschap van de steenhouwers.

Inhet midden van de zuilengalerij van de Poort van Tiberias lag een enorm water bassin met een lengte van 256 meter en een breedte van 25 meter, met aan het einde een halfronde cirkel. Deze vijver werd gebruikt voor de wateropvang en het overtollige water werd weer via een klein kanaal afgevoerd. Rond de vijver waren zitplaatsen voor bezoekers die de vijver gebruikten om verkoeling te zoeken.
De archeologen waren het nog steeds niet eens over de juiste functie.


Na het droogleggen van de enorme vijver en tegenwoordige opgravingen blijkt dat deze vijver een enorm buitenbad moet zijn geweest met randen van marmerblokken. Vermoedelijk werden hier zwemwedstrijden gehouden. Ook zijn hier hier tekeningen en ingekerfde bordspelen gevonden. Deze Agora was geen commerciële marktplaats maar een plaats voor ontspanning.



                     Zie vervolg: APHRODISIAS. (TURKIJE) ANTIEKE RUÏNE STAD. (DEEL 3)












maandag 9 november 2026

APHRODISIAS. (TURKIJE) ANTIEKE RUÏNESTAD. (DEEL 1)

 

                 DE STAD VAN DE

     BEELDHOUWERS EN TEXTIEL

       PRODUCTIE UIT 3000 v.CHR.

                                           DEEL 1.

DE NAAM.

De naam van de stad is duidelijk vernoemd naar de Griekse godin Aphrodite, de godin van de liefde, schoonheid, seksualiteit en vruchtbaarheid.
Volgens Homerus is ze de dochter van de oppergod Zeus en de nimf Dione.
Haar heilige symbolen zijn onder meer de duif, de roos, de myrte, de zwaan en de appel.
Ze speelde een centrale rol in de mythen zoals het Oordeel van Paris, wat uiteindelijk leidde tot de Trojaanse Oorlog.

De godin Aphrodite van Aphrodisias, de latere stadgodin van Aphrodisias in Klein-Azië, schijnt van oorsprong een Karische godheid te zijn geweest, een volk dat in het eerste millennium v.Chr. leefde in Karië, een historische landstreek in het zuidwesten van Klein-Azië. Ze zou later versmelten tot een drie eenheid van Aphrodite Ourania, Pandemos en Pelagia. In deze hoedanigheid bleef Aphrodite tot in de Romeinse keizertijd in het hele Middellandse Zeegebied aanbeden.

DE STAD.


         ( Een luchtopname van de antieke stadruïnes van Aphrodisias, gezien van zuid naar noord.)

De oorsprong van de stad kan terug gevoerd worden tot 3000 v.Chr. Vanwege de in de buurt gelegen marmergroeven werd het de stad van de beeldhouwers. De stad was ook bekend om haar zeer fijne textiel producten van wol en katoen. Ook de er omheen gelegen vruchtbare gronden hebben een grote rol gespeeld in het voortbestaan van de stad. De stad kreeg haarbloei tijdens de Hellenistische en Romeinse periodes, maar speelde ook een rol in de opkomst van het christendom.
Aphrodisias lag in een zone waar zich veel aardbevingen voortdeden en heeft in de 4e en de 7e eeuw veel schade daardoor geleden. Daarbij veranderde in de 4e eeuw na een aardbeving het grondwaterpeil, wat er voor zorgde, dat delen van de stad last kregen van overstromingen. Na de zware aardbeving in de 7e eeuw herstelde de stad zich nooit meer volledig, werd verlaten en verviel in ruïnes. Veel stenen uit de stad werden later gebruikt voor de opbouw van het dorpje Geyre, maar in de 20ste eeuw werd het dorpje verwijderd om de oude stad weer bloot te leggen. Het dorpje werd vlak in de buurt weer opgebouwd.



        ( Een plattegrond van de ruïnestad, welke nog grotendeels is omringt door een oude stadmuur.)

BETEKENIS VAN DE CIJFERS:

De pijl geeft de entree aan, zodoende begint de beschrijving van de ruïnestad achterstevoren dan op de indexlijst staat aangegeven.


HET MUSEUM.

Het Aphrodisias Museum, geopend in 1979, toont voornamelijk artefacten die tijdens opgravingen in de oude stad zijn gevonden.
De museumcollectie omvat sculpturen, reliëfs, sarcofagen, portretten, inscripties, architectonische fragmenten, munten en kleine vondsten uit de prehistorische periode tot het Byzantijnse tijdperk. Het meest bijzonder onderdeel zijn echter ongetwijfeld de marmerbeeldhouwwerken. 



(13) DE SEBASTEION.   



De Sebasteion werd in de periode van 1979-1981 opgegraven en het was een laan met twee parallel langs elkaar gebouwde gebouwen. In de Romeinse tijd waren er ook keizers die zich zelf zagen als de goddelijke leider van hun volk tijdens hun leven, maar bleven dit vaak ook na hun dood. Standbeelden van hen werden vaak in een gezamenlijke tempel samengebracht voor de keizerlijke cultus, Zo'n tempel werd bekend onder de naam Sebateion, wat van het Griekse woord 'sebastos' komt en betekend "de vereerde'. Van een van de gebouwen staan er allen de zuilen er nog. Beide gebouwen hadden drie verdiepingen.


De bouw van het complex strekte zich uit over twee generaties van 20 tot 60 n.Chr. van regering van Tiberias (14-37 n.Chr.) en na enige schade door aardbevingen werd er verder gebouwd onder Claudius (41-54 n.Chr.)  tot die van Nero (54-68 n.Chr.). Het complex werd betaald door twee prominente families die Aphrodite vereerden. Het bestond uit een Korintische tempel en een smalle processie laan met een lengte van 90 meter en een breedte van 14 meter, geflankeerd door twee portiekachtige gebouwen van 12 meter hoogte, met een opeenvolging van Dorische, Ionische en Korintische bouwstijlen.

Deze noordelijke  en zuidelijke gebouwen, die de processie laan afbakenden, droegen marmeren reliëfs in hun bovenste twee verdiepingen over de gehele lengte. De reliëfs werden omlijst door de zuilenarchitectuur, waardoor de twee gevels eruit zagen als gesloten schilderijwanden. Er waren zo'n 200 reliëfs nodig voor het hele project, en meer dan 80 werden tijdens de opgraving terug gevonden.
De reliëfs beelden Romeinse keizers, Griekse Mythen en een reeks gepersonifeerde etniciteiten of landen uit het wereldrijk vanaf Augustus, van de Ethiopiërs uit Oost-Afrika tot de Callaeci uit West-Spanje.

Het zuidelijke gebouw werd gesponsord door twee broers, Attalos en Diogenes, en hun familie. Ongeveer 80% van de reliëfs is bewaart gebleven. Het geheel werd opgebouwd uit marmer en ook de vloeren waren met marmer belegd. De drie verdiepingen werden in een combinatie van Dorische, Ionische en Korintische stijl gebouwd. Op de derde verdieping werden figuren van de traditoinele goden naast figuren van de vroege Romeinse keizers en scènes van hun veroveringen geplaatst, zoal Claudius over Brittannia en Nero over Armenië.
Een van de inscripties op het gebouw noemt hen 'Theo Sebastoi Olympioi', oftewel 'Olympische Keizergoden''.
De reliëfs op derde verdieping beelden Romeinse keizers uit, keizerlijke overwinningen en de Olympische goden. De keizers worden afgebeeld als machtige krijgsgoden en zijn vermengd met de oude goden als bijna gelijkwaardige partners.
De reliëfs waren gerangschikt in groepen van drie: een breder reliëf geflankeerd door twee smallere, waarbij het bredere reliëf boven de deuropening naar elk van de 15 kamers achter de gevel was geplaatst De belangrijkste vroeg-Romeinse keizers zijn vertegenwoordigd: Augustus, Tiberias, Claudius in heldenstijl.

Het noordelijke gebouw werd gebouwd door twee broers Eusebes en Menandros, en hun familie. 
De derde verdieping bevatte een reeks universele allegorieën, Dag , Oceaan, afgewisseld met keizerlijke taferelen, Nero met zijn moeder Agrippina. Deze reeks is het minst goed bewaard gebleven van het complex.
De tweede verdieping bevatte de lange reeks gepersonifeerde volkeren van het Augustijnse rijk, elk afgebeeld als een standbeeld tussen de zuilen van het gebouw. Een opschrift vermelde de naam van elk figuur, bijvoorbeeld etnisch Dakon, van het volk der Daciërs. het idee was een visuele opsomming van het Augustijnse wereldrijk. De plaatsen en volkeren behoorden tot degenen die onder Augustus als veroverd of in het rijk opgenomen werden beschouwd De selectie legde de nadruk op de meer afgelegen volkeren aan de randen van het rijk.


In de zevende eeuw werd het grootste deel van het Sebasteion vernietigd door een zware aardbeving. Het gedeelte dat nog staat is gerestaureerd. De meeste van de beelden uit het Sebasteion bevinden zich in het museum.
 
(12) HET TETRAPYLON. 


Als we de stadsplattegrond bekijken, dan zien we  dat er maar twee hoofdstraten zijn.
De noord-zuid weg, de Tetrapylonweg, welke loopt van de noordelijke stadspoort naar het theater aan het zuidelijke einde van de weg. Verder de oost-west weg die eindigt bij de tempel van Aphrodite, en was de belangrijkste openbare doorgang aan de oostkant van het stadscentrum. Langs de weg hebben in de antieke tijd fraaie burgerwoningen hebben gestaan voorzien van zuilen aan de voorkant. De straat was geplaveid met blauwgrijze marmeren platen, die in één keer waren gele
gd, zoals blijkt uit vele metselaarsmerken op de stenen Aan de oostzijde van de noord-zuid weg staan de resten van wat eens een groots en prachtig bouwwerk was, wat is genaamd de 'Tetrapylon', wat betekend de "vier ingangen".

Het geheel is opgetrokken uit vier groepen van vier zuilen die een fraai fronton dragen. De voorzijde heeft een opengewerkt fronton met een halve cirkel en de achterzijde heeft een gesloten fronton voorzien van fraai beeldhouwwerk. Het is in feite een ceremoniële ingang en een van de meest herkenbare indrukwekkende monumentale bouwwerken van de oude stad die de doorgang naar het heiligdom van Aphrodite benadrukt.

Het bouwwerk dateert uit de 2e eeuw n.Chr,  meer bepaald uit de Antonijnse periode.
De naam is samengesteld uit twee Griekse woorden: "Tertra" betekend vier en "pylon" betekend poort. Omdat het bouwwerk in vier richtingen open is  en het in totaal zestien zuilen telt, wordt het de Tetrapylon genoemd. Met vier zuilen aan elke gevel vormt het een monumentale , vierzijdige doorgang.
De Tetrapylon bevindt zich te oosten van de tempel van Aphrodite en ligt niet precies op de as van de tempel en moet daarom niet gewoon worden gezien als de directie toegangspoort tot de tempel.

 Het is echter aannemelijk dat ceremoniële processies die het heilige gebied naderden, zich op dit punt verzamelden en zich vervolgens naar het tempelterrein begaven. In de oude stad markeerde de Tetrapylon de overgang tussen de openbare straat en het heilige gebied.
Tussen de eerste groep van twee keer vier zuilen is een stenen deurpost zichtbaar, waarin vroeger een fraai bewerkte houten deur heeft gezeten.
Het gehele bouwwerk heeft een hoogte van 69 meter (230 voet), en is ontworpen in de Korintische stijl. In de constructie zijn zowel gladde, gecanneleerde als spiraalvormige zuilen gebruikt.
Sommige zuilen zijn zo geplaatst dat ze indruk wekken van twee zuilen, wat het monument een dynamischer en sierlijker uiterlijk geeft. In sommige gedeelten zorgt het gebruik van blauw marmer voor een sterk kleurcontrast met wit marmer, uit de marmer groeven bij Aphrodisias. De frontons en de zuilenopstelling aan alle vier de zijden zorgen ervoor dat men vanuit verschillende richtingen een veranderd architectonisch effect ervaart. Het is niet een poort met één gevel, maar als een driedimensionale monumentale structuur die van alle kanten zichtbaar is.


De westelijke gevel fungeerde als de binnenzijde die zichtbaar was wanneer men vanuit het heilige gebied terugkeek. Om die reden was deze rijker versierd dan de oostelijke gevel. Het westelijk fronton presenteert een rijke architectonische compositie met zijn onderbroken vormgeving. Op deze gevel zijn Eros afgebeeld te midden van acanthusbladeren (links), jachtscènes (rechts) en levendige decoratieve motieven. In het halfronde centrale gedeelte (midden) bevond zich vermoedelijk een beeld van Aphrodite. Dit beeld raakte beschadigd tijden de christelijke periode en werd vervangen door een ruw gebeeldhouwd kruis. Het is de overgang van Aphrodisias van zijn heidense verleden naar de christelijke periode.


De oostelijke gevel was de eerste zijde die bezoekers zagen die vanaf de hoofdstraat naderden. De halfronde gogen en de zuilen op deze gevel gaven het gebouw een elegante uitstraling.
De oostelijke gevel fungeerde als een welkomspoort voor de bezoekers die het heilige gebied naderden.

De versieringen met Nike, Eros en acanthus, jachttaferelen op de structuur roepen associaties op met overwinning, vruchtbaarheid, liefde en heiligheid.
Het Tetrapylon moet niet alleen gezien worden als een architectonische vorm dat de beeldhouwers er aan gaven, maar ook als een symbolische, verhalende ruimte die verbonden is met de cultus van Aphrodite.

De restauratie van de Tetrapylon werd tussen 1983 en 1990 uitgevoerd, waarbij zoveel mogelijk de originele blokken steen weer op de originele juiste plaatsen werden terug geplaatst.


(11) HET APHRODISIAS STADION.

Het stadion ligt het noordelijke deel van de stad en werd gebouwd in de eerste helft van de 1e eeuw. Het is een van de grootste antieke stadions en het best bewaarde. Het stadion dat plaats kon bieden aan ongeveer 30.000 toeschouwers heeft een lengte van 262 tot 270 meter en een breedte van 59 tot 60 meter. De ligging binnen het stadplan laat zien dat het stadion een sterke band had met de stedelijke structuur.

Toeschouwers betraden het stadion via monumentale trappen aan de zuidkant, terwijl de deelnemers gebruik maakten van de tunnels onder de tribunes aan de twee korte zijden.
Deze toegangsmogelijkheid toont aan dat het stadion niet alleen op zichzelf staand als bouwwerk was ontworpen, maar als wel overwogen onderdeel van de stad. De marmeren tribunes bestaan uit 30 rijen, onderverdeeld in 40 blokken, met een hoogte tot 12 meter, met een zitcapaciteit van ongeveer 30.000 toeschouwers, wat gezien de bevolking van de oude stad een opmerkelijke capaciteit is. Het noordelijke deel van het stadion lag deels tegen de stadmuur aangebouwd, welke in 360 n.Chr. werd opgebouwd.  Aan één lengte zijde  waren in het midden boven de overige zitplaatsen twee smalle loges gebouwd welke waren gereserveerd voor de priesters en prominenten van de stad, die de feesten organiseerden en betaalden en ook weer voordeel hadden aan de financiële zaken van de dierlijke offers.

Een van de meest opvallende architectonische kenmerken van het stadion is dat beide korte zijden gesloten zijn, waar ook de tunnels aanwezig zijn voor de deelnemers aan het geboden spektakel.

Een van de meest belangrijke spelen "die in het stadion, welke jaarlijks werd gehouden, was bekend onder de naam "Aphrodeisa Isolympia. Dit waren oorspronkelijk atletische wedstrijden. Dit waren niet alleen sportwedstrijden, maar ook onderdelen van grote festivals met religieuze, sociale en politieke betekenissen.


Naast de traditionele Griekse atletiek werden ook Romeinse spektakels zoals gladiatorengevechten en gevechten met wilde dieren in het programma van het stadion opgenomen. Het was tot de 2e eeuw dat deze Romeinse gladiatoren gevechten werden gehouden voor de Romeinse keizers.

Een opmerkelijk kenmerk in het stadion zijn de topografische inscripties op de tribune. Deze inscripties geven aan welke zitplaatsen gereserveerd zijn voor bepaalde personen en groepen. Sommige voor welgestelden, andere voor beroepsverenigingen, zoals leerwerkers, goudsmeden en andere sociale groepen. Dit laat zien dat het stadion een belangrijke ruimte was die de sociale orde van Aphrodisias weerspiegelde.

De tunnels naar de ondergrondse ruimten onder de zitplaatsen in het stadion, welke gebruikt werden toegang voor menselijke - of dierlijke deelnemers naar het arena veld.






                 Zie vervolg: APHRODISIAS. (TURKIJE) ANTIEKE RUÏNESTAD. (DEEL 2.)